09.29
Spacerując ukicą Świętokrzyską, tuż przed rondem ONZ można zobaczyć wciśnięty między szklane wieżowce, niewielki budynek. Jego oficjalny adres to Mariańska 1.
Wzniesiony w latach 1924-1925 wg. projektu Henryka J. Gaya w stylu późnej secesji, z inicjatywy i funduszy pierwszej w Polsce Kasy Chorych – Kasy Chorych M. St. Warszawy. Po reformie systemu ubezpieczeń w 1935 roku ulokowała się w nim Ubezpieczalnia Społeczna nr 1 (pamiątką po niej jest napis na tympanonie i wplecione w ozdobne kraty okienne parteru monogramy „KCh”). Oprócz ‘administracji’ znajdowało się w budynku duże ambulatorium oraz gabinety lekarskie i apteka. Ciekawostką budynku są liczne inskrypcje. Na elewacji od strony ul. Mariańskiej znajdują się podpis architekta „PROJ / HENRYK GAY / INŻ ARCH” i wykonawcy robót
„WYKON / Bcia HORN I / RUPIEWICZ / SP AKC”, w kartuszu nadokiennym nazwa pierwszego właściciela gmachu „KASA CHORYCH / M. WARSZAWY”, zaś na tympanonie – drugiego
„UBEZPIECZALNIA SPOŁECZNA / W WARSZAWIE”.
Nad drzwiami narożnymi napis „APTEKA”, nad oknem ostatniego piętra data oddania do użytku „1925″.
W styczniu 1941 roku przeniesiono tu ze Szpitala Starozakonnych na Czystem, działającą od 1923 roku Żydowską Szkołę Pielęgniarek. Tę jedyną oficjalnie działającą na terenie getta szkołę, prowadziła absolwentka pierwszego zespołu i ostatnia dyrektorka szkoły – Luba Blum-Bielicka (1905-1973). Była ona żoną wybitnego działacza w gettcie i uczestnika powstania, Abraszy Blauma (zginął w 1943 roku). Za swoje bohaterstwo i poświęcenie została odznaczona medalem Florence Nightingale przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż (tablica na budynku od ul. Mariańskiej).
W czasie okupacji budynek znalazł się na terenie getta. W styczniu 1941 roku przeniesiono tu ze Szpitala Starozakonnych na Czystem, działającą od 1923 roku Żydowską Szkołę Pielęgniarek. Prowadziła ją absolwentka pierwszego zespołu i ostatnia dyrektorka szkoły – Luba Blum-Bielicka (1905-1973). Była ona żoną wybitnego działacza w gettcie i uczestnika powstania, Abraszy Blauma (zginął w 1943 roku). Za swoje bohaterstwo i poświęcenie została odznaczona medalem Florence Nightingale przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż (tablica na budynku od ul. Mariańskiej). Szkoła była wzorowo prowadzona, a uczennice (około 60-ciu) czuły się bezpieczne w jej murach, mimo grozy otaczającego je getta.
W czasie Powstania Warszawskiego w murach „Mariańskiej” powstał Szpital Polowy Zgrupowania AK Chrobry II. Leczono w nim ponad 500 rannych powstańców. Komendantem szpitala był dr „Obst”, Ryszard Petzel.
Budynek częściowo zniszczony w czasie wojny, został odbudowany w latach 1945-1946. W 1980 r. przeprowadzano kolejny remont budynku. W 1975 r. wpisano go do rejestru zabytków. Nadal służył lecznictwu otwartemu. W 2002 r., mimo statusu zabytku, jego istnienie znów zostało zagrożone. Właściciel chciał sprzedać plac inwestorom budującym w sąsiedztwie ogromne biurowce. Tylko energiczna akcja personelu przychodni i pacjentów zrzeszonych w Stowarzyszeniu „Zdrowie Mariańska”, wspomaganych przez Towarzystwa: Miłośników Warszawy i Ochrony Zabytków, Społeczno-Kulturalne Towarzystwo Żydów w Polsce oraz prasę, ocaliła obiekt przed zniszczeniem.
Więcej zdjęć w nowym albumie
Źródła : Zbór Stołeczny Kościoła Zielonoświątkowego – Obiekty zabytkowe, Numer 2007-06 miesięcznika Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie ‘Puls’, www.warszawa1939.pl
Brak komentarzy
Dodaj własny komentarz