2009
05.31

Przy niewielkiej uliczce Ustrzyckiej we Włochach można spotkać niezwykłe domki wyglądając niczym scenografia do filmu science fiction z lat 60-tych, albo z kreskówki o rodzinec Jetsonów.

 

P1150996a

P1160008
P1150994a

Ich historia sięga lat 50-tych ubiegłego wieku. W 1956 roku z prywatnej inicjatywy środowiska warszawskich naukowców zostało założone Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domów Jednorodzinnych „Zakątek”. Zakupiono od prywatnych właścicieli teren leżący na peryferiach miasta, pośród pól na których uprawiano ziemniak i kapustę, z przeznaczeniem pod budowę około siedemdziesięciu eksperymentalnych domów jednorodzinnych. Autorem projektu osiedla był architekt i wynalazca, inż. Andrzej Iwanicki Domki wykonywano w technologii monolitycznej, łupinowej. Powtarzalne, czterdziestoczęściowe formy, na których układano zbrojenie zalewano betonem. Powstałe w ten sposób, jednorodne konstrukcyjnie kopuły (o promieniu wewnętrznym 3,3 metra), ocieplano z zewnątrz plastrami pumeksu i tynkowano. Niektóre ściany zewnętrzne pokrywano mozaiką, wykonaną z kolorowych płytek ceramicznych. Każdy budynek miał piwnicę, a niektóre również garaż.

P1160001

Centralną częścią domu był płaskostropowy łącznik na styku dwóch / trzech kopuł. Zaprojektowano tam jadalnię. Każda kopuła mieściła określone funkcje: w jednej przewidziano obszerny salon z kominkiem otwartym na jadalnię, w innych, podzielonych ścianami, kuchnię, sypialnię i pomieszczenia sanitarne.

P1150993

Niestety z powodu braku podstawowych materiałów budowlanych, problemów prawnych, budowa eksperymentalnych domków ciągnęła się latami, co sprawiło, że lawinowo rosły koszty. Do 1966 roku, powstało zaledwie dziesięć dwu- i trzykopułowych domków z planowanych siedemdziesięciu budynków. W tym samym roku, Spółdzielnię postawiono w stan likwidacji. Wykończeniem istniejących i budową nowych „kopulaków”, członkowie zlikwidowanej Spółdzielni mieli zająć się we własnym zakresie. W efekcie, nie powstał już żaden nowy budynek. Wiele osób zrezygnowało z inwestycji, godząc się ze poniesionymi do tej pory stratami.

Wraz z postępującą od lat 70-tych zabudową okolicznych terenów, osiedle przy Ustrzyckiej, utraciło swój urok ‘zakątkowości’. Największym jednakże problemem jest fakt, iż domków po prostu ubywa. Z dawnego, skromnego zespołu czterech domków dwukopułowych i sześciu trzykopułowych, do dziś dzień przetrwało
zaledwie kilka budynków. Pozostałe, zostały przez właścicieli zburzone lub przebudowane (najczęściej wchłonięte przez nową zabudowę)- proces ten trwa po dziś dzień) bez oglądania się na ich specyficzny, futurystyczny charakter.
P1160021

P1150995

P1150995a

P1160011

P1160005

P1160006

Na zachodzie tego typu zespół unikalnych budowli byłby objęty szczegółową ochroną, ale u nas nawet o znacznie starsze pamiątki architektoniczne się nie dba i pozwala na niszczenie albo pozostawia się samym sobą, nie dokonując nawet bieżących napraw.

Wpis powstał w oparciu o informacje z portalu sztuka.net

Rating: 5 stars


related post

  1. Szczęka mi opadła jak to zobaczyłam, serio. Szkoda,że je tak mało widać zza dobudówek.

  2. Pewnie na iglo się wzorowali przy budowie.

  3. Ale czaderstwo – będę musiał kiedyś tam zajrzeć 🙂

  4. Rubeusie – skąd masz te wszystkie informacje? Pytam, bo są bardzo ciekawe, a nigdzie dotąd się z nimi nie spotkałem.

  5. Piotrze – info o kopulakach (jak i sam fakt ich istnienia) znalazłem na portalu sztuka.net. [info dodałem już do notki, bo zapomniałem dać od razu ]
    Przypadkowo wlazłem do nich w piątek popołudniu i postanowiłem na własne oczy obejrzeć te cuda.

  6. EKSPERYMENTALNA TECHNOLOGIA TZW SIATKOBETON! TO Z CZASÓW KIEDY PRZODOWALIŚMY W PRODUKCJI CEMENTU I STALI ! JAKOŚ TĄ PRODUKCJĘ TRZEBA BYŁO ZAGOSPODAROWAĆ! NO BO TAM POTRZEBNY BYŁ SAM BETON CZYLI ŻWIR Z CEMENTEM. TROCHĘ TO NIE NA NA NASZ KLIMAT; MIMO,ŻE Z BUDOWĄ PORADZIŁ BY SOBIE KAŻDY NAWET NIE MAJĄCY POJĘCIA O BUDOWNICTWIE. INNĄ CIEKAWA TECHNIKĄ W WYMYŚLONĄ W TAMTYCH CZASACH BYŁA TZW WYLEWANIE NA MOKRO W DESKOWANIU PRZESUWNYM DO GÓRY ALE TO JUŻ WYŻSZA SZKOŁA JAZDY ! ALE ZA TO PRZETRWAŁA DO DZISIAJ .NO JESZCZE BYŁA ŚP PREFABRYKACJA NIESTETY W ZAŁOŻENIACH CUDO A JAK WYSZŁO KAŻDY WIE.TEŻ NIE NA NASZ KLIMAT .POZDRO DLA WŁOCOWIAKÓW

  7. CIEKAW JESTEM JAKIE MEBLE PASOWAŁY DO TYCH BĄBELKÓW? ;-]

Ratings Plugin created by Cheap Web Hosting - Wordpress Plugin made by Hostgator Review and Yahoo! Review.