i kratami na parterze

< img src="http://warszawawobiektywie.waw.pl/galeria/albums/praga/nowa_praga/P1240303a.JPG"/>

Widząc takie budynki, z widocznymi resztkami swojego dawnego wyglądu, zastanawiam się, jak musiały wyglądać w początkach swojego istnienia.

Ps. Może u Zielińskiego w jego Atlasie jest coś na temat tej kamienicy ?

#pokakota

Jak to powiadają na blipie #pokakota

Miejsce: Gdzieś na Nowej Pradze w okolicach Stalowej, na ścianie jednej z kamienic, co to kiedyś większa była.

3 piętrowy budynek na posesji sąsiadującej z kościołem pw Matki Boskiej Loretańskiej został wzniesiony wg. projektu Konstantego Jakimowicza. Zazwyczaj nie da się wejść na teren „Domu Kapłanów”, ale ja miałem farta, bo brama była otwarta, nikogo w pobliżu nie było, więc jak gdyby nigdy nic wszedłem sobie i obejrzałem budynek.

Niestety nie udało mi się zrobić zdjęć od strony Wisły, bo zostałem uprzejmie poproszony o opuszczenie terenu, przez pierwszą napotkaną osobę.
Gdy już wychodziłem z niewielkiego domku nieopodal bramy

wyłonił się ksiądz, który jakimś cudem mnie nie zauważył przy wchodzeniu i się odpytał kto, po co i dlaczego

Budynek w środkowej części liczy sobie 3 kondygnacje,

a boczne partie maja jeszcze jedną, ukrytą w mansardowym dachu.

Sądząc po stylu, przypominającym nieco klasycyzm narodowy, budynek powstał gdzieś w połowie lat 20-tych.

Partie elewacji z wejściami do budynku,

a zwłaszcza obramowanie otworów drzwiowych

wywołują silne wrażenie, że ‘gdzieś już coś takiego widziałem’.

Przyszłość budynku nie rysuje się w najciekawszych barwach – w przypadku rozbudowy węzła drogowego jakim jest pobliskie Rondo Żaba, budynek najprawdopodobniej zostanie wyburzony.

Aktualizacja 24.04.2010

Po konsultacjach z kolega Szymonem Patoką prowadzącym blog ‘Nowa Praga’ mogę napisać kilka słów więcej o budynku.

Jest to dawny dom podoficerski Funduszu Kwaterunku Wojskowego, wybudowany w 1928 wg. projektu Juliusza Dzierżanowskiego (autora m.in kompleksu budynków zajezdni tramwajowej na Kawęczyńskiej – w tym domu mieszkalno-administracyjnego , oraz budynku przy Inżynierskiej 6 ). Przed wojną budynek miał adres od ulicy 11 listopada ( 11 listopada 15), po wojnie i przeprowadzeniu wzdłuż nasypu torów koleii nadwislańskiej ul. Starzyńskiego, otrzymał dzisiejszy adres.

Nie pamiętam gdzie dokładnie go napotkałem.

Dopiero w latach 30-tych na rogu Wileńskiej i Szwedzkiej, tuż obok zakładu, powstał kościół. Został on wybudowany w latach 1934-35, według projektu Stanisława Mancewicza. Konsekracji nowej świątyni dokonał kardynał Aleksander Kakowski 30 czerwca 1935 roku.

Jak widać na ilustracji powyżej  projekt był nawet jak na ówczesne czasy, bardzo awangardowy – czysty funkcjonalizm.  Fasadę zwieńczono schodkowym szczytem, a sama świątynia z  zewnątrz przypominał bardziej zwykły dom niż kościół.  Wejście do kościoła znajdowało się od strony ulicy Szwedzkiej, a w narożniku od strony Wileńskiej umieszczono figurę Matki Boskiej.

Niestety gdy na początku lat 90-tych, zbudowano po sąsiedzku, przestronną, nowoczesną świątynię,

starą  postanowiono przebudować. Zrobiono to w sposób radykalny i barbarzyński (pomimo, że teoretycznie obiekt znajdował się pod opieką konserwatora zabytków ). Zniknął schodkowy szczyt, co nieco dobudowano, powstawiano tu i ówdzie okna a ceglaną fasadę przykrył gładki tynk.

Dziś tylko narożna figura Matki Boskiej przypomina o tym, co było.

Tekst powstał w oparciu o książkę Michała Pilicha ‘Ulice Nowej Pragi’. Stamtąd pochodzi również zdjęcie archiwalne.

Sierociniec wraz z budynkami gospodarczymi przy Rakowieckiej został wzniesiony dla Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności w latach 1899-1901.  Czterokondygnacyjny gmach na planie z litery H, wybudowany z czerwonej cegły, choć dziś zaniedbany nadal robi wrażenie. A jeszcze większe musiał wywierać, na początku XX-wieku, kiedy to samotnie górował nad wiejską wówczas okolicą. Budowę Domu w znacznej części sfinansował kupiec i filantrop Edward P. Czaban (1819-1897).
Niestety nie natrafiłem na żadne informacje dot. historii tej placówki. Po II-wojnie w budynku mieścił się dom małego dziecka, oraz Dom Dziecka Nr 4, a obecnie użytkowany jest głównie na cele administracyjno-biurowe – nie wiem czy ktoś mieszka tam na stałe.

Więcej zdjęć

Dom Pracy dla Chłopców przy Wileńskiej 69 powstał jw latach 1899-1901, jako fundacja ziemian, małżonków Mańkowskich, mających swój majątek w Moji na Podolu. w latach 1899-1901. Jak podaje Michał Pilch w „Ulicach Nowej Pragi”, była to instytucja mająca opiekować się ubogimi chłopcami w wieku 7-14 lat, „polskiej narodowości, wyznania rzymskokatolickiego. Zgodnie ze statutem, mieli być oni wychowywani i kształceni w duchu religijno-narodowym. Celem programu jaki był realizowany w tej instytucji było wdrażanie zamiłowania do pracy, a szczególnie zajęć rzemieślniczych ( wychowankowie mogli oni poznawać tajniki szewstwa, krawiectwa, introligatorstwa, rymarstwa i stolarstwa, dzięki czemu uzyskiwali podstawy wybranych zawodów), wpojenie zasad moralności, nauki religii rzymskokatolickiej oraz języka ojczystego.
Budynek był jak na owe czasy nowocześnie rozplanowany i urządzony. W suterenie mieściła się kotłownia oraz tymczasowa jadalnia. Parter zajmowały dwie sale szkolne, natryski, pracownia krawiecka i pokój ambulatoryjny. Na pierwszym piętrze umieszczono trzy sale z przeznaczeniem na pracownie rzemieślnicze, a także kuchnię, wanny oraz „wygódkę”. W budynku zainstalowano oświetlenie gazowe. Opiekę nad Domem Mańkowskich przejęli w 1917 roku księża marianie i zakład, choć w nieco zmienionej formule prowadzą do dziś.

Więcej zdjęć

Z początku, z oddali myślałem, że to jakaś ‘współczesna’ budowla, ale gdy podszedłem bliżej, przekonałem się, że mam przed sobą coś z okresu przedwojennego.

Jest to powstała ok. 1930 r. Willa Wiktora Lineburga (zamieszkana do dziś przez potomków rodziny Lineburgów).
Styl budynku można określić jako neoklasycyzm narodowy, ale w odróżnieniu od innych budowli w tym stylu, nie mamy tu ‘standardowego’ spadzistego dachu i trójkątnego szczytu, tylko rzadko spotykany, nawet dziś, mansardowy dach, wg. mnie nadaje on willi bardziej wyrazistego charakteru.

Ps. W następnym wpisie nie będzie o ruderach (czyt. starych kamienicach), czy starociach, tylko o mocno współczesnym budynku z Ursynowa.

Jest to dawny budynek rogatki bródnowskiej, wystawionej po włączeniu sporej części Nowej Pragi w granice Warszawy w 1908 r. Wybudowano go pomiędzy 1910 a 1914 rokiem. Po kolejnym poszerzeniu granic stolicy w 1916 r. przestał pełnić swoją rolę i zaczął być użytkowany jako zwykły budnek gospodarczy przez miejski skład kamienia brukowego, który zaczął działać w tym rejonie ok. 1914-1915 r.
Po II wojnie światowej, w latach 1944 – 1956, w historycznych murach, bezpieka urządziła katownię, wg. relacji świadków jedną z najgorszych. Potem pełniła różne funkcje, a do niedawna mieści się tam skup metali kolorowych.

Od frontu budyneczek prezentuje się całkiem zgrabnie, stylem nawiązuje do sąsiadujących przez ulicę zabudowań Koszar 2. Orenburskiego Pułku Kozaków.